Τακέσι Κιτάνο, ο «γιος του ζωγράφου»

Με περίεργο χιούμορ, μια βαθιά σοβαρότητα κι αυτή την ίδια χαρά που έχει για τη ζωή και ξεπηδάει απροσδόκητα σε όλες του τις ταινίες, ο μεγάλος μετρ του γιαπωνέζικου σινεμά Τακέσι Κιτάνο δημιούργησε για τη Fondation Cartier pour l’ art contemporain (fondation.cartier.com) στο Παρίσι μία έκθεση-εγκατάσταση, η οποία προσγειώνεται απαλά επάνω στον φράχτη που περικλείει τις απέραντες δυνατότητες της παιδικής ηλικίας.

Ζωγραφική, βίντεο, αντικείμενα και σκηνικά αλλόκοτα, που συγκατοικούν με παιχνιδιάρικες μηχανικές εγκαταστάσεις, προκαλούν κάθε κλισέ για την παιδική ηλικία και παρωδούν τη μοντέρνα τέχνη, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που τοποθετεί τον επισκέπτη μέσα σε ένα από τα πιο υπερβατικά ταξίδια- προσεγγίσεις της παιδικής ηλικίας που έχει δει ποτέ.

Τα έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία με τα οποία συγκρότησε ο Κιτάνο αυτό το παράδοξο πρότζεκτ ξεκινούν από τον τίτλο της έκθεσης. Γιατί «Γιος ζωγράφου» (Gosse de peintre); Επειδή ο Κιτάνο αναφέρεται στην τραυματική σχέση που διατηρούσε με τις επαγγελματικές δραστηριότητες του πατέρα του όταν ήταν παιδί. Οταν ο Κικουτζίρο Κιτάνο (όνομα οικείο σε όσους έχουν δει την ταινία του «Το Ταξίδι του Κικουτζίρο») δεν μπόρεσε να επιβιώσει ως ζωγράφος και κατέληξε να βάφει σπίτια στο μεταπολεμικό Τόκιο, η παιδική κοινότητα της γειτονιάς ξεκίνησε ένα οδυνηρό παιχνίδι γελοιοποίησης το οποίο κατηύθυνε εξ ολοκλήρου εναντίον του Τακέσι μέχρι… τελικής πτώσεως. Μέχρι δηλαδή τη στιγμή που ο πατέρας Κιτάνο εγκατέλειψε και οικογένεια και γειτονιά!

Τα αυτοβιογραφικά, όμως, στοιχεία ξεπετάγονται κάθε τόσο σαν μια «σειρά από όνειρα» μέσα σε αυτό το περίεργο amusement park που έχει στήσει στη Fondation Cartier. Το Adachi-ku, η λαϊκή γειτονιά όπου μεγάλωσε, το πάθος του για τη μαγεία της επιστήμης, η πολύ προσωπική σχέση του με τον χρόνο, οι παιδικές -και όχι μόνον παιδικές- εμμονές και βέβαια οι ζωγραφικές συνθέσεις του οι οποίες εκτίθενται για πρώτη φορά όλες μαζί. Ο Ιάπωνας σκηνοθέτης ανακάλυψε τη ζωγραφική μετά το ατύχημα που είχε με τη μηχανή του το 1994. Οι φαν του Κιτάνο είδαν ένα μεγάλο μέρος αυτής της δουλειάς στην ταινία του «Πυροτεχνήματα» και ο ίδιος λέει για τους πίνακές του ότι «εάν τους δει ο χειρουργός μου, θα σκεφτεί ότι έκανε μεγάλο λάθος που δεν επέμεινε τότε στην κρανιοτομή» -η οποία δεν έγινε γιατί ο Κιτάνο την αρνήθηκε με μεγάλη επιμονή.

Την πρόσκληση από τη Fondation Cartier, η οποία συνηθίζει να καλεί δημιουργούς που δεν είναι άμεσα εμπλεκόμενοι με τις εικαστικές τέχνες, όπως τον μόδιστρο Ζαν Πολ Γκοτιέ, τους σκηνοθέτες Ανιές Βαρντά και Ντέιβιντ Λιντς ή τη μουσικό Πάτι Σμιθ, για να δημιουργήσουν ένα δικό τους πρότζεκτ στο γυάλινο κτίριο του Μπουλβάρ Ρασπάιγ, την αντιμετώπισε σαν μια πρόκληση «να ανέβω στο Εβερεστ χωρίς οξυγόνο». Είναι, πάντως, ένας καλλιτέχνης που έχει δοκιμάσει πολλούς τομείς της δημιουργίας και τα έχει καταφέρει όχι μόνον με καλλιτεχνικό αλλά και με εμπορικό αντίκρισμα.

Ξεκίνησε να δουλεύει ως κωμικός σε κλαμπ του Τόκιο. Δημιούργησε ένα διάσημο ντουέτο από όπου και διατήρησε το «όνομα» Beat Takeshi Kitano. Δούλεψε ως παραγωγός σε μεταμεσονύχτιες καλτ εκπομπές στο ραδιόφωνο, επινόησε παράδοξες τηλεοπτικές εκπομπές, οι οποίες παίζονται ακόμα με επιτυχία σε όλο τον κόσμο. Επαιξε ως ηθοποιός σε ταινίες άλλων. Πολλοί τον θυμόμαστε σαν τον τρομερό λοχία Hara στο «Καλά Χριστούγεννα, κύριε Λόρενς» του Ναγκίσα Οσίμα. Εχει εκδώσει περίπου ογδόντα βιβλία στα ιαπωνικά, εκ των οποίων μόνο δύο έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά: το «Boy» και το «Α guru is born» (εκδόσεις Vertical).

Και εάν το σινεμά για τον Τακέσι Κιτάνο είναι «μία διαδοχή από εικόνες τέλειες» και ο ίδιος ξεκινάει να δουλεύει τις ταινίες του όχι από την ιστορία, αλλά από δύο ή τρεις δυνατές εικόνες γύρω από τις οποίες στήνει εντέλει τις ιστορίες του, τότε αναρωτιέται κανείς ποιες είναι οι αρχικές εικόνες που «δημιούργησαν» τη δική του ζωή σαν σινεμά!

Ηλέκτρα Αλεξανδροπούλου – enet.gr – Απρίλιος 2010

•